Van boegbeelden en zeemeerminnen

Beiden zijn het mythische figuren die van oudsher tot onze verbeelding spreken.
De boegbeelden en zeemeerminnen. In oude verhalen, sprookjes, liederen en films komen ze tot leven. Trots en in volle schoonheid staan de boegbeelden op het galjoen gemonteerd onder de boegspriet, zijn uit hout gesneden en in fraaie kleuren beschilderd. Wie van oude zeilschepen houdt kent het verhaal achter deze meestal vrouwelijke ‘figureheads’:
de koers bewaken en tegen ongelukken bescherming bieden.

Nog meer dan boegbeelden spreken zeemeermininnen tot de verbeelding. Van alle mythen en legendes van de zee behoren zeemeerminnen tot de meest hardnekkige en geliefde. Zodra men ongeveer vijfduizend jaar geleden met schepen ging varen verschenen de eerste verhalen over de mythische wezens met een vrouwelijk bovenlichaam en een vissenstaart.

Boegbeelden

Van oorsprong werden boegbeelden door de Vikingen op de voorkant van het schip geplaatst om hen zo tegen zeemonsters te beschermen. Tijdens de 15e tot in de 19e eeuw, de tijd van de handels- en oorlogsvaart met over ’t algemeen dwarsgetuigde houten schepen werden ook boegbeelden gevoerd, gemonteerd onder de boegspriet voor op ‘t galjoen of de scheg.
Voor Nederlandse oorlogsschepen waren dat meestal leeuwen, voor handelsschepen soms ook zoals bij de Batavia, maar ook figuren uit de mythologie kwamen voor. Veel boegbeelden zijn vrouwelijk en half ontbloot.

Volgens bijgeloof  belichaamden boegbeelden de geest van het schip, bewaakten ze de juiste koers en moesten bescherming bieden tegen ongelukken op zee. De figuren werden door houtbewerkers gesneden en in kleur geschilderd. Sommige beelden werden ook verguld.

Later zijn er ook enkele speciale uitzonderingen verschenen: zo heeft het schip The Flying Dutchman (Vliegende Hollander) uit de filmreeks Pirates of the Caribbean een skelet met een zeis als boegbeeld, waarschijnlijk om vijanden te intimideren of om duidelijk te maken dat The Flying Dutchman geen gewoon schip is maar een spookschip en om te laten blijken dat de bemanning van het schip nooit genade toont.

” There are storm clouds before the storm, there are the living before the dead. I need a figurehead, a banner bearer who will announce my arrival to the world ”
Kevin Outlaw

Mermaid
I’ll be your mermaid
caught on your ros
Coming for your aid
Isn’t it silly
Now that you know?

Someone this slippery
Can’t let you go
It’s true
You know that I would jump
too
Oooh into the blue

Ooh into the blue, into the blue
Like the ocean’s dancing
with the storm
I will dance with you
While my waves enclose you
till you’re warm

Skott

Zeemeerminnen

Een  zeemeermin of  meermin is een mythisch wezen, met het bovenlichaam van een vrouw en in plaats van benen een vissenstaart.
Verhalen over zeemeerminnen en mythische zeewezens gaan terug tot in de oudheid, zo zijn de allereerste vermeldingen te vinden bij de Babyloniërs ongeveer 5.000 jaar voor Christus. 
De middeleeuwse fantasie over meerminnen met een vissenstaart komt van de verhalen van zeelui, die dachten deze wezens in het schuim gezien te hebben. In werkelijkheid hebben zij waarschijnlijk zeekoeien gezien: deze zoogdieren uit tropische wateren hebben een spitse vorm; de vrouwtjes hebben ook tepels, die het beeld van de vrouwelijke lichaamsvormen oproepen. 
Columbus meende in 1493 zeemeerminnen te zien tijdens zijn reis naar Amerika en beschreef deze in zijn dagboek. Voor de kust van Hispaniola rapporteerde hij ‘vrouwelijke vormen’ die hoog uit de zee zouden rijzen, maar niet zo mooi waren als vaak weergegeven. Over het algemeen wordt gedacht dat Columbus die dag  dus lamantijnen (een soort zeekoe) heeft zien zwemmen.
In het logboek van de Engelse piraat Zwartbaard (1680-1718) kunnen we lezen dat hij zijn bemanning instrueert om bepaalde wateren te mijden die hij “betoverd” noemt vanwege zeemeerminnen, die door Zwartbaard en zijn bemanning zouden zijn gezien.

En dan is het verhaal over een kofschip op de Noordzee dat opeens stil kwam te liggen. De schipper ging kijken en zag een meerman aan het roer hangen. Hij zegt dat zijn vrouw in barensnood is en hij vraagt of de vrouw van de schipper haar wil ondersteunen. De schippersvrouw heeft zelf zes kinderen en weet wat de zeevrouw doormaakt. Ze gaat meteen overboord en verdwijnt in de diepte. Het schip ligt stil en na lange tijd brengt de meerman de schippersvrouw naar boven. Ze is droog, alleen de zoom van haar rok wordt nat als de schipper haar in zijn armen pakt. Het schip zeilt razendsnel verder en haalt binnen een kwartier de stilstand in. De koopvaarder doet goede zaken en zolang hij de Noordzee bevoer, zat alles hem mee.

De foto’s in dit blog zijn uit het Seaside archief en van Pinterest. De songtekst is van Skott. De informatie is afkomstig van Wikipedia en van het blog van Philip Callan . Op zijn blog zijn overigens nog meer leuke items te vinden allemaal maritiem georiënteerd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s